Bebeklerinizin zekasını en baştan geliştirmek sizin elinizde. Onlarla oynayın,gıdıklayın,şımarın. Aşağıda bunun için 25 öneri bulunmakta.

Uzmanlar, ebeveynlere; dil çıkarıp, ayaklarını gıdıklayarak bebeklerinin zeka gelişimine katkıda bulunmalarını ve onları güldürmelerini öneriyor.

Bebeklerin zeka gelişimlerinin desteklenmesinde 0-1 yaş arası dönemin önemine dikkat çeken uzmanlar, bu konuda anne-babalara önemli görevler düştüğünü belirtiyor.

Anne-bebek ürünleri alışveriş platformu e-bebek bünyesinde yayın hayatına başlayan Bebek Dergisi’nin ilk sayısında yer alan habere göre; bebeklerle konuşmak, onları güldürmek, onlara şarkı söylemek ve kitap okumak; özellikle öğrenme becerilerinin gelişimi açısından bebeklere büyük katkı sağlıyor.

İşte, zeka gelişiminde bebeğinizle birlikte gerçekleştirebileceğiniz aktiviteleri de içeren 25 öneri:

1- Göz teması kurun: Yeni doğan bebekler kısa süre içinde yüzleri ayırt etmeye başlarlar ve sizin yüzünüz onun için en önemlisi! Size her baktığında, belleğini biraz daha oluşturur.

2- Onunla uzun konuşmalar yapın: Alabileceğiniz tek karşılık, boş bir bakış olacak ama çocuğunuz konuşmaya istekli gibi göründüğü zamanlarda, konuşmanıza kısa aralıklar vermeyi unutmayın. Kısa süre sonra, diyalogların ritmini anlamaya başlayacaktır. Bakışları da boş olmayacaktır.

3- Anne sütüyle besleyin: Anne sütü ile beslenen çocukların daha yüksek IQ’ları olduğu bilinen bir gerçek. Ayrıca emzirirken; çocuğunuzla konuşmayı, ona şarkılar söylemeyi ya da basitçe saçını okşamayı ihmal etmeyin.

4- Dil çıkarın: Araştırmalar, yeni doğan bebeklerin daha iki günlükken basit yüz hareketlerini taklit edebildiklerini gösteriyor. Bu da çok erken problem çözebilme yetisi oluşturmalarını sağlıyor.

5- Aynada kendine baksın: Bebeğinizin aynada kendisine bakmasını sağlayın. İlk başta, başka bir bebeğe baktığını düşünebilir ama ‘diğer’ bebeğin kollarını hareket ettirmeye ve gülümsetmeye bayılacaktır.

6- Ayaklarını gıdıklayın: Bebeklerin espri anlayışını geliştirmenin ilk adımı gülmektir. Ayak parmaklarından çenesine kadar onu gıdıklayarak; “Geliyor geliyor…” ya da “Seni yakalayacağım” oyunları oynayın. Bu, çocuğunuzun olacakları tahmin edebilme becerisi oluşturması için ilk adımdır.

7- Farklılıkları vurgulayın: Birbirine benzeyen ama aralarında küçük bir fark bulunan iki fotoğrafı bebeğinizin yüzüne doğru tutun. Çok küçük bir bebek bile, bir birine bir ötekine bakacak, anlatmak istediğiniz şeyi anlamaya çalışacak ve sonunda ayırt edici ayrıntıyı görecektir. Bu egzersiz okumaya başlamarken katkı sağlayacaktır.

8- Manzarayı paylaşın: Bebeğinizle birlikte syürüyüşlere çıkın. Yürürken ona etrafta olup biteni anlatmayı unutmayın. Böylece bebeğinize sonsuz bir kelime haznesi kazandırmış olursunuz.

9- Yanında çıldırın: Bebeğiniz sizin değişen tonlarda sesler çıkararak yaptığınız konuşmalardan büyük keyif alır.

10- Şarkı söyleyin: Bazı araştırmalar, müziğin ritmini öğrenmenin matematik öğrenme ile bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Günlük yaptığımız işleri ona melodiler eşliğinde söyleyin.

11- Bezini değiştirme süresini iyi kullanın: Bebeğinizin altını yavaşça değiştirin. Rutininizi anlayabilmesi için o sırada neler yaptığınızı ona sakin sakin anlatın.

12- Oyun bahçesi olun: Yere sırtüstü yatarak üzerinize tırmanmasına, üstünüzde emeklemesine izin verin. Böylece bebeğiniz ileride koordinasyon ve problem çözme becerilerine sahip olur.

13- Alışverişe gidin: Oyunlara ara verdiğinizde onunla birlikte alışverişe gidin. Oradaki yüzler, sesler ve renkler bebeğinizin iyi vakit geçirmesini sağlayacaktır.

14- Kitap okuyun: Araştırmalar, 8 aydan itibaren bebeklerin bir hikayeyi 2- 3 kez dinledikten sonra, içindeki kelimeleri öğrenmeye başladıklarını gösteriyor. Ona kitap okuyun!

15- Ce-e oynayın: Saklanma ve bulunma oyunlarınız sayesinde bebeğiniz, objelerin kaybolabileceğini, sonra yine geri gelebileceğini öğrenir.

16- Albüm yapın: Akraba ve arkadaşlarınızın fotoğraflarının olduğu bir albüm yapın ve bebeğinizin hafızasını tazelemek için zaman zaman ortaya çıkartın.

17- Yemeğiyle oynamasına izin verin: Hazır olduğunda, farklı farklı yiyeceklerin tadına parmaklarıyla bakmasına izin verin.

18- Yerdekileri toplayın: Bebeğiniz durmaksızın mama sandalyesinden aşağı bir şeyler atıyor. Sinirlenmeyin! Bebeğiniz yalnızca yerçekimi kanununu öğreniyor.

19- Engelli bir yol hazırlayın: Minderleri ve oyuncakları yere serpiştirin ve ona,bunların nasıl üstünden ya da altından emekleyerek geçebileceğini gösterin. Motor becerilerinin gelişmesine katkı sağlamış olursunuz.

20- “Beni yakalayamazsın!” oynayın: Bazen hızlanıp bazen yavaşlayarak evin içinde dizlerinizin üstünde gezinin ve sizi takip etmesini sağlayın. Eğlenceli oyunlar oynayabileceğiniz yerlerde durmayı ihmal etmeyin.

21- Komik surat yapın: Bebeğiniz burnunuza her dokunduğunda ‘Bip’ sesi, kafanıza vurduğunda komik bir ses çıkarın. Aynı ses ya da davranışları üç-dört kez tekrarlayın.

22- Kendi yolunuzu bulun: Bebeğinizi kucağınıza alıp tüm evi dolaşın. Ellerini soğuk cama, yeni yıkanmış çamaşırlara, yumuşak yapraklara ve diğer güvenli eşyalara dokundurun. Dokunduğu her nesnenin adını söylemeyi de unutmayın.

23- Uzun hikayeler anlatın: En sevdiği hikayeyi bulun. Hikayenin kahramanının adını bebeğinizin adı ile değiştirerek daha cazip hale getirin.

24- Bir hayvan kitapçığı oluşturun: Onunla hayvanat bahçesine gidin ve en çok ilgi gösterdiği hayvanların fotoğraflarını çekerek bir albüme yerleştirin. Daha sonra, hep birlikte hayvan kitabınızı okumaya başlayın. Arada hayvan sesleri çıkartmayı unutmayın.

25- Her şeyi sayın: El ve ayak parmaklarını, evinizdeki merdivenleri ya da yerdeki oyuncakları birlikte sayın. Kısa süre sonra o da size eşlik etmeye başlayacaktır.

hediyeler.org

Anne çocuk arasındaki yoğun bağımlı ilişki nedeniyle evden ayrılmaya tepki gösteren çocuklar olabilmektedir. Burada en önemli faktör anne ve babanın bu bağımlı ilişkiyi pekiştirerek sürdürmeye devam etmemesidir. Çocuğun kaygı duyduğu alanlar çocuğun kendisi tarafından söylenmelidir. Kaygı duymadığı konularda sanki kaygı duyuyormuş gibi önceden bilgilendirmek yanlış olacaktır. Psikolojik Danışman Dilek Kırcaoğlu okul fobisini anlatıyor…

Evinden ayrılan bir çocuğun kaygı duyacağı konular ve düşünceler:

• Evim okula yakın mı? Acaba annem veya babam beni almaya gelecek mi?

• Servis beni evime götürebilir mi? Servis şoförü evimi biliyor mu?

• Annem babam beni almaya gelmezse ve servisi de kaçırırsam eve nasıl giderim?

• Burası çok kalabalık. Bir sürü yaramaz çocuk var. Acaba bana zarar verirler mi?

• Öğretmenim beni sevecek mi acaba? Ya benimle ilgilenmezse?

• Başaramadığım bir şey olursa benimle alay ederler mi?

• Evde fazla kural yoktu. İstediğimi yapıyordum. Burada bir sürü kural var.

• Ben bunları çizmeyi biliyorum. Ama bilmeyen çocuklar var. Ne sıkıcı.

• Tuvaletimi nereye yapmalıyım?

Çocuklar bu ve benzeri sorulara yanıt arayışı içerisindedir. Okula gitmeme bahaneleri genellikle sabah uyanır uyanmaz görülür. Bunlar:

• Karnım ağrıyor, başım ağrıyor.

• Seninle birlikte olmak istiyorum.

• Seninle beraber işe gidelim.

• Evde tek başıma kalacağım.

• Arkadaşlarım beni dövüyor.

• Kimse benimle oynamıyor.

• Korkuyorum.

• Seni çok özlüyorum gibi sözler olabilir.

Bu durumda çocuğun söylediklerini eleştirmeden ve itiraz etmeden dinlemek gerekir. Söylediklerinin bahane olduğunu bilseniz bile karşı bir şeyler söylemeden çocuğunuzu dinleyin. Kaygılarını paylaşın ve anlayışlı olun. Okula gitmek istememe ya da okul fobisi olarak tanımlanan bu durumun temelinde, doyurulmamış psikolojik ihtiyaçlar ve iletişim sorunları vardır. Çocuğun öğretmeni, arkadaşları anne-babasıyla var olan iletişim engelleri, çocuğun okulu algılayışını olumsuz etkileyebilir. Bunun yanında özgüven eksikliğinin neden olduğu başarısızlık endişesi de buna neden olabilir. Daha önceki zamanlarda sınırlı bir sosyal çevresi olan çocuğun çevresi okul yaşantısıyla birlikte genişledikçe, aile bireylerinin çocuk üzerindeki etkisi yanında arkadaş çevresinin etkisi de devreye girer.

Çocuk çevresi tarafından onay görme ihtiyacı içerisindedir. Arkadaşlarıyla birlikte bir grup oluşturma, bir gruba ait olma bunun yanında grupla işbirliği, paylaşma, rekabet gibi duygular yaşar. Çocuk bu duygular ile ilgili çeşitli kaygılar ve problemler yaşarsa bu durum da okula gitme isteğini etkileyebilir. Ancak okula gitme isteksizliğinin en temel nedeni tüm bu nedenlerden başka çocuğun evden ayrılmaya karşı gösterdiği güvensizliktir.

Özellikle anne-çocuk iletişiminin çok yoğun yaşandığı, bağımlılık düzeyinde ilişkilerin gelişmiş olduğu ailelerde çocukların okula daha zor adapte olduklarını bilinir. Tüm gereksinimlerini karşılama konusunda annesi dışında başka hiçbir yol bilmeyen çocuk, annesinden ayrıldığında, karşılaştığı problemlerle baş etme konusunda deneyimsiz olduğundan, okulu güvenli bulmaz.

Bu nedenle okula gitmeyi red eder. Okulda bir sorun olduğu için değil, sadece evden ayrılmaya psikolojik olarak hazır olmadığı için okula gitmeyi red eden çocuk için doğru bir yaklaşım gereklidir. Önemli olan problemin saptanması ve çözüm için yardım edilmesidir. Sabır ve anlayışla her zamankinden daha yakın ama kademeli bir şekilde onun yanından ayrılacağınızı ve mutlaka döneceğinizi hissettirin. Bağımlı ilişkiyi sürdürmek konusunda siz de ısrar etmeyin.

Bunun tersi olarak onun bahanelerine karşı dinlemez ve kabul etmez bir tepki gösterip: “Arkadaşların seni dövmez. Herkes seni seviyor. Bu söylediklerin bahane. Hasta değilsin!” gibi iletişim engeli oluşturmak, çocuğun size duyduğu güveni zedeler ve kendini ifade ederken zorlanmasına hatta konuşmayı kesmesine neden olabilir. Tüm bu yaşanan süreçlerin normal olduğunu ve düzelebileceğini düşünün. Eğer çocuğunuzun okula ve topluma uyumunu kolaylaştırmak için giriştiğiniz bu işbirliğinden olumlu sonuçlar almak istiyorsanız, mutlaka anne ve baba olmanın duygusallığından arınmanız gerekmektedir.

hediyeler.org

Genellikle 1-4 yaş arasındaki çocuklarda ateşin yükselmesi sonucu kasılmalar olur. Bu yaşlarda beyin ileri derecede ateş yükselmelerine karşı diğer yaşlara göre daha duyarlıdır. Bazı ailelerde böyle bir duyarlılık bulunabilir. Anne veya babası çocukken havale geçirmişlerdir. Yanaklarının kırmızı olması veya terleme ateşin olacağını haber verir. 1-2 yaşları arasındaki havale geçirme diğer yaşlara göre daha fazladır.

Çocuğu sakin olarak yatırınız. Odasının penceresini açınız. Üzerine çok kalın yorgan ya da battaniye ile örtmeyiniz.
Ilık su dolu küvete yatırınız. Suyun sıcak olmamasına dikkat ediniz. Dirseğinizle su sıcaklığını kontrol ediniz. Böylece bebeğin vücut ısısını normale düşürebilirsiniz.
Koltuk altlarına ve kasık bölgelerine alkolle ıslatılmış pamuk koyunuz. Çocuğa ıslak, ılık su ile ıslatılmış sünger ile baştan ayağa kadar siliniz, Aynı zamanda gazete vs. ile yelpaze yapılarak vücut üzerindeki nemin buharlaşmasını ve ateşin düşmesini sağlayınız.
Basit önlemlerle vücut ısısı düşmüyorsa ve çocuktaki kasılmalar (havale) 10 dakika içinde geçmiyorsa makata sakinleştirici fitil koyunuz. Kalçalarını, baş ve diğer parmaklarla birbirine yaklaştırarak fitilin dışarı çıkmasını önleyiniz.
Basit önlemlerle vücut ısısı düşmüyorsa ve çocuktaki kasılmalar (havale) geçmiyorsa beklemeden hastaneye gönderiniz.

hediyeler.org

Oyun, çocukların hayatının en önemli parçası. Oyunla yaşamın provasını yapıyorlar, duygu dünyalarını yansıtıyorlar, fiziksel ve duygusal olarak enerjilerini boşaltıyorlar, hayal güçlerini geliştiriyorlar. Oyun, çocukların hayatında böylesine önemli bir yer tutuyor. İşte bu noktada çocuğa oyuncak seçimi büyük önem taşıyor.

Anne ve babaların oyuncak seçerken kendilerini değil çocuğun zevklerini göz önünde bulundurması gerekiyor. Çocuğun yeni şeyler keşfedip keyifle değişik şeylerin pratiğini yapabileceği oyuncaklara ihtiyacı olduğunu unutmamakta fayda var.

Bunu sağlamak için ebeveynlerin dikkat etmeleri gereken en önemli nokta seçtikleri oyuncağın çocuk açısından tehlike içermemesi ve güvenli olması. Peki anne ve babalar oyuncak seçiminde hangi noktalara dikkat etmeli?

İşte oyuncak seçimi kriterleri:
• Avrupa’ya uygun, anlamına gelen ve gerekli güvenlik şartlarını karşıladığını gösteren CE, ithal bütün oyuncaklarda aranan bir kriterdir. Satın aldığınız oyuncağın üretim yeri önemli değildir. Üretim yeri neresi olursa olsun üzerinde CE damgası olan oyuncaklar güvenlidir.

• Çocuğun oyundan en optimum faydayı sağlayabilmesi için seçilen oyuncağın yaşına uygun olduğundan emin olmak gerekiyor. Her ebeveyn, çocuğun yaşını ve oyuncağın güvenlik uyarılarını dikkate almalıdır. Oyuncak satın alırken bu uyarıların üzerinde olduğu oyuncakları tercih etmeye çalışın.

• Oyuncaklar pilli ise pil yerinin güvenli şekilde kapalı, vidalı ve emniyetli olmasına dikkat edin. Pil kutupları, pil voltajı, DC işareti okunaklı şekilde olmalı. Eski ve yeni piller ile alkali, standart ve şarj edilen piller birlikte kullanmayın.

• Yumuşak hayvan ve bebeklerin yıkanır olmasına, gözler, burun, düğme ve diğer ayrıntıların kopmayacak şekilde dikilmiş veya yapıştırılmış olmasına özen gösterin. Astım ve alerji riski olan çocuklarda tüylü oyuncaklardan kaçının.

• Çocuklar ilk yaşlarında cisimleri ağızlarıyla da tanıma ve her cismi ağza götürmeye eğilimlidir. Bu sebeple üç yaşından küçük çocuklara küçük parçaları olan ya da küçük parçalara ayrılan oyuncaklar almayın.

• Oyuncağın boyası dökülüyor ya da çok kısa zaman sonra çıkıyorsa çocuğunuzdan uzaklaştırın.

hediyeler.org

BEBEĞİN AĞIRLIĞI
Her bebekte farklılık göstermekle birlikte ortalama bebek ağırlığı 3.4 kg.‘ dır. Erkek bebeklerin ağırlığılığı kız bebeklere göre biraz daha fazladır.

Ağır bebekler:
4.5 kg. Üzerinde doğum ağırlığı olan bebekler normalden ağır olarak kabul edilirler. Ama bilinenin aksine bu bebekler ekstra sağlıklı olarak kabul edilmezler. Şeker hastası olan annelerin bebekleri normalden daha ağır olabilirler.

Hafif bebekler:
Eğer bebeğin doğum ağırlığı 2.5 kg dan daha az ise bu bebekler düşük doğum ağırlıklı bebekler olarak adlandırılırlar. Bu bebeklerin normal bebeklerden tek farkı daha sık beslenmeye ihtiyaçları olmasıdır. Eğer bebeğin ağırlığı 2.3 ile 2.5 kg. Arasında sağlıklı görünse bile önlem olarak özel bakıma alınabilir. Bu bebeklerde en sık görülen sorunlar nefes alma, emme problemleri ve vücut sıcaklığı sorunlarıdır.
Eğer bebek 2.3 kg. Altında bir doğum ağırlığında ise özel bakım gereklidir.

Prematüre bebekler:
Gebeliğin 40. Haftasından önce doğan birçok bebek düşük doğum ağırlığına sahiptir.

Ana rahminde birkaç hafta önce çıkmak bir takım gelişme basmaklarını atlamak anlamına gelir. 36-38 haftalardan sonra olan doğumlarda genellikle ekstra sıcaklık, ekstra oksijen ve sık beslenmekle hallolan sorunlar bulunabilir. Ama daha önce doğan çocuklarda daha çok yadıma ihtiyaç vardır. Bu bebekler burunlarından takılan bir tüple beslenmek zorunda alabilirler. Hatta nefes almasına yardımcı olacak bir takım cihazlar da gerekebilir.

Zamanına göre küçük bebekler :
Miadına göre küçük bebeklerde rahim içi gelişme geriliği denen ve beklenenden daha az büyüme anlamına gelen bir ifade kullanılır. Bu bebekler ana rahminde 40 hafta kalmalarına karşın doğumda akranlarına göre küçük olabilirler. Bu bebeklere yapılan uygulamada prematüre bebeklere yapılana benzemektedir. Miadına göre küçük bebekler rahimde yeterince beslenememiş demektir. Genellikle bebeğin “küçük “ olması gelecekte sorunları olacağı anlamına gelmez. Rahim içi gelişme geriliğinin fetusun kalori ihtiyacını azaltan bir koruma mekanizması olduğu düşünülmektedir.

İLK MUAYENE
Doğumdan 24 saat sonra bebek tıbbi bir kontrolden geçirilir. Bu muayenenin ailenin yanında yapılmasının aileyi tatmin emektedir. Bu muayenede sırasıyla bebeğin kilosu, ve vücut ölçümleri (baş çevresi,boyu) yapılmaktadır. Sonra sırasıyla kalp ve akciğerleri dinlenmekte, iç organlarının elle muayenesi yapılmaktadır. Ayakları, bacak boyu, kalça çıkığı muayenesi ayrıca yapılmaktadır. Daha sonra erkek çocuklarda testislerin yerinde olup olmadığı kontrol edilmektedir. En sonda bebeğin omurgası ve makatı kontrol edilmektedir. Bu muayene sırasında merak edilen her soru sorulmalıdır.

hediyeler.org

Her anne – baba bebeğinin bir an önce konuşmasını istiyor. Gerçekten bebeğinizin ilk sözcüğünü duymak inanılmaz bir keyif! Oysa bebeklerin konuşma yeteneklerini kendi hızlarıyla geliştirdiklerini de unutmamak gerek.

Delaware Üniversitesi’nden Dr. Roberta Golinkoff, “Her bebeğin ilk yıllarındaki gelişim dereceleri kendilerine özgüdür. Ancak bu ebeveynlerin bebeklerinin dilsel gelişimini destekleyici bir yol ve etkileşimli bir çevre oluşturmasına engel değildir.” diyor.

Delaware Üniversitesinde tasarlanan ve evde uygulanabilen bazı basit testlerle ebeveynlerin bebeklerinin dilsel gelişimlerini ölçmeleri ve geliştirmeleri mümkün. Bu yazıda ilk bir sene boyunca yapabileceğiniz basit önerileri paylaşıyoruz.

Eğer çocuğunuz bu egzersizlere yanıt vermiyorsa ya da gelişim göstermiyorsa, duymasıyla ilgili olarak pediatristinizle görüşmenizde fayda var. İlk yıl süresince kulak enfeksiyonları ile karşılaşmak olası olsa da, sürekli tekrarlayan enfeksiyonlar bebeğinizin dilsel gelişimini engelleyebilir, unutmayın!

0 – 3 ay:

Uzmanlara göre bebekler etkileşim içinde olmak isterler ve hatta kendilerine özgü sesler geliştirerek bunu denerler. Bebeğinizin iletişim kurmaya çalışıp çalışmadığını anlamak için, onunla konuşma mesafesinde oturun ve bir şey söylemeyin. Bebeğinize ifadesiz ve sakin bir yüz ifadesiyle bakın. Ve ondan sosyal bir iletişim kurmayı denediğine dair bir işaret gelene kadar bekleyin. Sesler çıkarıp, elini ya da kolunu oynatması gibi işaretler olabilir.

4 – 8 ay:

Bebekler vurgulanmış ses kalıplarını içeren kelimeleri seçerek bir dili öğrenirler ( sesleri hatırlamak için bir insanla ya da nesneyle bağdaştırabilir ). Bebeğinizin kelimelerin anlamları arasındaki farkı anlamaya başlayıp başlamadığını, ona kendi adı dışında isimlerle seslenerek ve farklı şekillerde vurgulayarak öğrenebilirsiniz.

Bebeğinizin sizi görebilmesi için dönmesi gereken bir yer durun ve adını söyleyin. Size doğru dönüyor mu? Eğer dönüyorsa yüzünde boş bir ifade mi yoksa beklenti dolu bir ifade mi olduğuna dikkat edin. Sonra yeniden eski pozisyonunu almasını bekleyin ve adını tekrar söyleyin. Bu defa tepkisinin ne olacağına bakın.

Şimdi kendi adına benzeyen bir isimle seslenin. Örneğin bebeğinizin adı, Buket ise Demet deyin. Eğer adını tanıyorsa ve size döndüyse Demet ismine de aynı tepkiyi verecektir. Bir sonraki sefer de Ayşe gibi farklı bir isimle seslenmeyi deneyin. Eğer bebeğiniz farklı vurguları ayırt edebiliyorsa, Ayşe ismine tepki vermeyecektir. Eğer ona da tepki veriyorsa henüz kendi adını diğer isimlerden ayırt edemiyor demektir.
9 – 12 ay:

Birinci senenin sonlarına doğru bebekler daha iletişime açık ve girişken olmaya başlarlar. Aktif bir şekilde temas kurmaya çalışırlar, genellikle işaret etmek gibi fiziksel işaretler kullanırlar ve bunun yanı sıra çeşitli sesler çıkarıp göz kontağı kurarak amaçlarına ulaşırlar. Uzmanlara göre bu dönemde bebekler parmakla işaret etmenin aslında parmağı göstermek değil hedefledikleri nesneyi ya da kişiyi belirtmek olduğunu anlarlar.

Bebeğinizin “parmakla işaret”ten ne anladığını öğrenmek için yakın çevredeki bir nesneye işaret edin ama televizyon ya da radyo gibi sesli nesneleri seçmeyin çünkü bu durumda bebeğiniz parmağınızı değil de sesi takip edebilir. Şimdi bebeğiniz parmağınıza mı bakıyor yoksa işaret ettiğiniz nesneye mi ve nasıl bir tepki veriyor?

hediyeler.org

12 -36, Aylar arasındaki dönemdir. Bu dönem de, artık çocuğun kendi ayakları üzerinde şöyle bir durmasıyla, yürümeye başlamasıyla birlikte, yavaş yavaş “ortak yaşam “ya da “sembiyotik yaşam” dediğimiz. süreç çözülmeye başlar, Artık çocuk kendi kendine kullanabileceği birtakım yetenekleri keşfetmiştir. Bu keşifle birlikte çocukta sonsuz bir merak başlar: merak ve karıştırıcılık, Her şeye ” benim ” diyerek atılır, Dünyanın merkezinin kendisi olduğunu düşündüğü çağdır bu. Her şeyi eller, karıştırır, her yere çıkar, her yerden iner. Onun için tehlike söz konusu değildir. Bütün öğrenebilecekleri denemek, algılamak ve uygulayarak kendisine katmak ister.

Doğaldır ki, bu arada özgürlüğünün sınırlarını da zorlamaktadır çocuk. Bu döneme  “özerklik dönemi” diyoruz, yani her şey çocuğun kendisinin elindedir ve böyle olmasını ister. O yüzden de anne ile sürtüşmenin başladığı bir dönemdir ,Sonsuz bir merak içinde özgürlüğünün tadını çıkarmak için yola çıkmıştır o. Anne ise durdurmak, sınırlamak için beklemektedir. “Dur, yapma, gitme, alma, çıkma, elleme” şeklinde  engellerle onun ardındadır. Bunun sonucu çocukta, anneye karşı, anneye yönelik duygularında bir çatışma ortaya çıkar. Bu dönem çocuğu bir yandan anneye bağımlıdır, ondan tümüyle kopmamıştır, gereksinim duymaktadır; Bir yandan da onun dediklerini yapmama, kendi sınırlarını anneye tanıtma konusunda anneyle kıyasıya bir şavaşım içindedir, Bu özerklik savaşımı kendini anneyle çocuk arasında belirgin olarak kendini üç alanda gösterir: Tuvalet eğitimi, beslenme ve uyku alanları.

Bu döneme ” anal dönem “, “tuvalet eğitimi dönemi” de denilmektedir. Bu önemde artık ağız bölgesi önemini yitirmiş, anal bölge özellik kazanmıştır. Bu yaşlarda çocuk için kakası ya da çişi. annesiyle girdiği savaşta çok etkin araçlardır, Bunları istediği yere, kendi istediği zaman yapacaktır; sınır tanımak istemeyecektir. Oysa, bu dönemde anne de ona tuvalet eğitimini vermeye çalıştığı için yer, zaman belirleme konusunda anneyle çocuk arasında bir sürtüşme ortaya çıkmaktadır. Yine uyku alanında; anne çocuğu belirli saatlerde yatırmak ister, çocuk ise uyumamakta, daha fazla uyanık kalarak dünyayı daha fazla tanımak istemektedir.
Beslenme alanında da çocuk, bu özerklik duygusu ile hem yemeklerini kendi yemek, hem de bulaştıra ,bulaştıra, ortalığa döküp saçarak yüzünü batırarak ve tadını çıkararak yemek ister, Anne bu kez de temizlik, düzen konusunda ona bir şeyler öğretmek ister; çocuğun doyduğundan tam emin olmak ister. Böylece, o bulaştırdıkça anne alacak ve aralarında yine bir gerginlik ortaya çıkacaktır.

Bu dönemde çocuğu tümüyle boş mu bırakalım, yoksa çok mu dizginleyelim ? Bu dönem çocuğu hiç sınır tanımak istemez, biz de onu sınırsızlığa bırakırsak bunun sonuçları ne olur? Bu dönemde çocuklar hiç sınırla tanışmadıklarında; engellendiğinde öfke nöbetleri geçiren, kural tanımaz, bencil, saldırgan bir isteği engellendiğinde yere yatıp tepinen, başını duvarlara vuran çocuklar olarak geliştirirler. Vurucu, kırıcı olurlar. Çişini kakasını nereye, nasıl yapacağını öğrenemeyen çocuklar kakayla, çişle dolaşırlar; bundan dolayı hiçbir kaygı duymazlar, yer ve zaman tanımazlar. Bir diğer uçta, engeller yersiz ve aşırı olduğunda, çocuğun doğasına uymayan engeller konulduğunda neler ortaya çıkar?

Bu dönemde dağıtıcı, meraklı, hareketli, karıştırıcı, özellikler gösteren çocuk fazlaca kısıtlanıp bu nitelikleri bastırılırsa; aşırı uysal ,edilgin, kuralcı olabilir; çocukta aşırı titizlik, düzen düşkünlüğü gelişebilir.

Tuvalet eğitimine çocuk fizyolojik ve ruhsal açıdan hazır olmadan başlandığında ya da aşırı baskıcı, esnekliğe, eğitimin başlangıcındaki küçük kaçırmalara bile izin vermenin bir tuvalet eğitimi ile çocuk ele alındığında; bu dönemde aşırı baskı ve denetim sonucu tuvalet eğitimi kazanılsa bile çocuk daha sonraki yaşlarda herhangi bir stres etmeni ile karşılaştığında çiş ya da kaka kaçırma ( enürezis , enkoprezis ) belirtileri ile birlikte tuvalet eğitimi dönemi içinde çözümlenmemiş olan süreç yeniden gündeme gelir.  http://www.hediyeler.org

Öyleyse, özerklik döneminde biz çocukları nasıl ele almalıyız? Bu dönemde doğası gereği aşırı direnen, tutturan çocuğun inadına inatla karşılık vermek, inadının üstüne gitme korkutmak geçersizdir ve olumsuz sonuçlar verecektir. Tutturduğunda dikkatini başka alanlara çekmek farklı seçenekler sunmak uygun bir tutum olabilir. Tuvalet eğimi verirken sabırlı, ufak aksamalarda abartılı, titiz bir kaygılıkla tepki vermeyen, eğitimi oyunla veren ancak kararlı bir ana baba tutumunun çok yarar sağlayacağı bilinmelidir. Çocuğun çiş ya da kakasının gelmiş olacağının varsayıldığı saatlerde tuvalete götürmek, bu işlemi uygun ve belirli aralıklarda yinelemek ve haber verdiğinde ödüllendirmek yeterli olacaktır.

Ayrıca bu dönem çocuğu çok karıştırıcı ve tehlike bilmez olduğundan, onu tehlikelerden korumak konusunda dikkatli davranmak gerekir. Tehlikelerden korumak için çocuğu büsbütün kısıtlamayarak; uygun ortamları evin içinde rahatça oynayabileceği, döküp saçabileceği köşeleri ona sağlayabilmek yararlı olacaktır,
Bu dönem çocuğun eğitiminde “özerklik dönemi” nin gelişimsel özellikleri dikkate alınarak fazla kuralcı, fazla baskılı olmayan, çocuğun kendi yetilerini tanıyıp kullanımına fırsat tanıyan ancak gerektiğinde sınırlayıcı ve değişken olmayan bir tutum izlendiğinde hem ocukla ana-baba arasındaki gerginlikler en aza indirgenmiş, hem de çocuğun dönemsel nitelikle sağlıklı bir gelişim çizgisine doğru desteklenmiş olur.

Bu yaş çocuklarında su oyunları, toprak ve kum oyunları, ses çıkaran, vurmalı, takmalı oyunlar, takıp çıkarmalı oyuncaklar, gerek karıştırıcılık, bulaştırıcılık, gerekse merak ve saldırganlık dürtülerini boşaltma, yönlendirme açısından uygun oyun seçenekleridir.

Hazırlayan: Prof. Dr. Bahar Gökler
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

hediyeler.org

Bebeklerimiz için örgüden patikler eklemeye söz verdiğim gibi devam ediyorum. Bu patiklerin kaynağını ve kimin yaptığını bilmiyorum ama çok şirin oldukalrı kesin.

hediyeler.org

Bebeklerimiz için giysi örnekleri hep ilgimizi çekmiştir.Bende size birkaç bebek ve çocuk kıyafeti örneği, daha doğrusu modeli göstermek istedim.

hediyeler.org

Buda değişik bir patik örneği.İpliğe boncuklar geçirdikten sonra örmeye başlıyorsunuz.Bittiğinde çok şık patik ortaya çıkmış oluyor.İstediğiniz renkte iplikle farklı renkteki boncuklarda kullanabilirsiniz.

hediyeler.org